Obecnie rynek kart płatniczych w Polsce należy do najszybciej rozwijających się segmentów usług bankowo – finansowych. Jeszcze nie tak dawno posiadanie karty płatniczej było przywilejem elit, a dziś jest niemal powszechnym środkiem płatności, bez którego ciężko sobie wyobrazić jakiekolwiek transakcje. Banki oferują nam bardzo zróżnicowane produkty płatnicze tego typu, dostosowane do indywidualnych potrzeb klientów.

W zależności od przyjętego kryterium można rozróżnić kilka rodzajów kart płatniczych co prezentuje rysunek 2.

Rys. nr 2 Kryteria klasyfikacji kart płatniczych

???????????????????????????????????????????? Źródło: Opracowanie własne

Obecnie w dobie silnej konkurencji, banki w celu lepszego dopasowania swojej oferty do oczekiwań rynkowych prowadzą regularnie badania marketingowe, dzięki którym dokonują segmentacji klientów. Najczęściej segmentacja taka jest tworzona bądź na podstawie aktywności i zakresu wykorzystywanych produktów bankowych (np. pakiety produktów dla osób częściej i rzadziej korzystających z usług bankowych) bądź na podstawie sytuacji finansowej klientów (np. konta prestiżowe i konta standardowe) lub wieku klientów (np. konta młodzieżowe czy konta studenckie). Po prawidłowym dokonaniu takiej segmentacji banki tworzą różnego rodzaju produkty i rozwiązania, które mają na celu zaspokoić szereg różnych potrzeb. Stąd też banki wydają wiele kart różniących się nie tylko funkcjonalnością czy zasadami obsługi, ale przede wszystkim dodatkowymi usługami, jakie zostały do nich dodane. Celem tych zabiegów jest przede wszystkim chęć pozyskania i utrzymania jak największej liczby klientów. W związku z tym podstawowy podział bankowych kart płatniczych ze względu na ich docelowego posiadacza dzieli je na:

  1. Karty przeznaczone dla klientów indywidualnych typu CLASSIC, ELECTRON
  2. Karty przeznaczone dla klientów instytucjonalnych typu BUSINESS

Posiadaczem karty typu CLASSIC może być każda osoba prywatna, której bank zdecyduje się kartę wydać (karty debetowe i karty kredytowe). Karty te są tańsze dla użytkownika niż karty typu BUSINESS, ale jednocześnie właścicielowi oferowany jest węższy pakiet usług dodatkowych. Z kolei karta typu ELECTRON, przeznaczona jest dla klienta masowego, mniej znanego bankowi, o przeciętnych i niższych dochodach. Umożliwia ona dokonywanie płatności w punktach akceptujących oraz w bankomatach w kraju i za granicą. Natomiast karta typu BUSINESS jest adresowana do wszystkich podmiotów gospodarczych, niezależnie od ich formy prawnej. Posiadaczem tej karty może być pełnoletnia osoba zatrudniona przez posiadacza rachunku, dla którego wydano kartę. Firmy płacą wszelkie rachunki, jednak każda karta ma swojego indywidualnego użytkownika i tylko on może z niej korzystać. Karty wydawane dla firm mają za zadanie ułatwienie dokonywania płatności w podróżach służbowych, dlatego mają charakter międzynarodowy. Ze względu na oferowany szeroki pakiet usług dodatkowych karty te są droższe od kart CLASSIC.

W procesie realizacji płatności zaangażowanych może być wiele podmiotów, istnieją jednakże karty, które akceptowane są wyłącznie przez ich wydawcę, gdyż w zależności od liczby podmiotów zaangażowanych w procesie zapłaty znaczenie poszczególnych rodzajów kart dla systemu płatniczego jest odmienne. Możemy więc tu wyróżnić karty dwustronne, trójstronne oraz czterostronne.

Karty dwustronne są akceptowane jedynie przez wydawcę karty. Wydawcami tych kart są najczęściej przedsiębiorstwa handlowe (super- i hipermarkety oraz ich sieci, właściciele autostrad, biura podróży, linie lotnicze itp.). Karty takie upoważniają do dokonania bezgotówkowej płatności jedynie u emitenta karty, który jednocześnie jest jej akceptantem . Wadą tego rodzaju kart jest ich ograniczony zasięg działania i użyteczność. Ponadto karty dwustronne nie mają skomplikowanego systemu rozliczeń i dotyczą jedynie relacji wydawca - posiadacz karty.

W przypadku kart trójstronnych wymagane jest porozumienie trzech podmiotów: wydawcy karty, akceptantów i posiadacza karty. Konieczne zatem jest zdefiniowanie praw i obowiązków poszczególnych podmiotów na trzech płaszczyznach: umowy między wydawcą a każdym posiadaczem, umowy pomiędzy wydawcą a akceptantem gotowym przyjąć zapłatę kartą płatniczą oraz naturalnie każdorazowej umowy pomiędzy posiadaczem a akceptantem. Właściciel karty płatniczej trójstronnej jest upoważniony do bezgotówkowego zakupu dóbr i usług w lokalach przedsiębiorców gotowych honorować rozliczenie przy pomocy karty płatniczej. Wielość podmiotów występujących w rozliczeniu transakcji, dokonywanej przy pomocy karty płatniczej omawianego typu, wymusza stworzenie odpowiedniego systemu rozliczeń, wydanie karty jest zazwyczaj odpłatne. Jak wiadomo karty tego typu mają szerszy zakres i działanie wobec poprzedniego rozwiązania, a ich wystawcami są zazwyczaj banki lub inne instytucje finansowe.

Jednak najbardziej popularny jest system czterostronny, oparty na organizacjach pośredniczących w dokonywaniu transakcji. W rozliczeniu obok posiadacza karty, jej emitenta oraz przedsiębiorstwa, akceptującego zapłatę kartę, występuje również właściciel systemu, w którym emitowana jest dana karta. Podmiot ten spełnia dwa rodzaje funkcji. Po pierwsze, dzięki zawieraniu umów udostępnienie znaku systemu, popularyzuje samą organizację, rozszerzając krąg potencjalnych posiadaczy. Po drugie, świadczy on usługi na rzecz wydawców poprzez utworzenie specjalnej agendy - centrum rozliczeniowego. Centrum to dokonuje faktycznego rozliczenia wszystkich transakcji dokonywanych przy użyciu kart systemu na określonym terenie. Dochodzi tu do podziału obowiązków, które w kartach trójstronnych ciążą na wydawcy. Centrum rozliczeniowe jest właściwe do dokonania autoryzacji oraz podejmowania i rozliczania rachunków dostarczonych przez akceptantów. Na wydawcy ciążą natomiast obowiązki wynikające z obsługi posiadacza karty.

Biorąc za kryterium zamożność i znaczenie klienta, wśród kart bankowych możemy wyróżnić karty: zwykłe, złote i platynowe, z którymi w zależności od ich rodzaju, wiążą się oczywiście określone przywileje oraz dodatkowe usługi.

Karty zwykłe to karty, które dostępne są dla każdego, u kogo nie stwierdzono negatywnych wskaźników finansowych, występujących w przypadku braku źródła dochodu czy zaległości podatkowych. Przekazywane są klientom bez względu na czas współpracy z bankiem czy też wysokość stanu konta. Ponadto z tego rodzaju kartami nie łączą się żadne świadczenia dodatkowe, które spełniane byłyby na rzecz ich posiadaczy przez wydawców. Do tego typu kart zalicza się karty VISA Electron czy Maestro.

Z kolei karty złote do niedawna wydawane były bardzo zamożnym klientom, tzw. VIP-om, których regularne wpływy na rachunek przekraczały dosyć wysokie kwoty (powyżej kilku tysięcy). Oprócz prestiżu zapewniały one wyższe limity wydatków i wiele dodatkowych usług. Dla posiadaczy złotych kart, oferowany jest dodatkowy pakiet zniżek np.: przy nabywaniu biletów lotniczych, wynajmie samochodów, rezerwacji hoteli itd. Wydawca zapewnia również całodobową pomoc (np. ochronę prawną i medyczną). Dodatkowo posiadacz złotej karty korzysta najczęściej ze specjalnego pakietu ubezpieczeniowego. Złota karta traktowana jest przez banki jako ukoronowanie współpracy klienta z bankiem. . Do takich kart zaliczamy: VISA Gold, Eurocard/MasterCard Gold oraz karty dla klientów korporacyjnych np. VISA Business Gold czy Eurocard/MasterCard Business Gold. Należą do nich również karty American Express Gold Card czy Diners Club. Obecnie karty złote tracą swój prestiż, ponieważ banki obniżyły warunki ich otrzymania, przykładowo w Eurobanku wystarczą już miesięczne dochody w wysokości 1000zł netto. Oznacza to że prestiżowe pozostają tylko karty platynowe.

Karty platynowe są przeznaczone dla najzamożniejszych klientów, którzy korzystają ze specjalnej obsługi w ramach instytucji private banking. Są to przeważnie klienci, o znaczących dochodach, pozwalających im na wydawanie dużych kwot na zaspokojenie potrzeb osobistych oraz na posiadanie na rachunku bieżącym wysokich sum pieniężnych. Oprócz nieograniczonych limitów wydatków, otrzymują oni bardzo szeroki pakiet usług pozapłatniczych. Posiadanie tego typu karty jest najczęściej ściśle związane ze statusem materialnym jej posiadacza. Prawa i obowiązki posiadacza karty platynowej normuje indywidualnie formułowana umowa o wydanie karty płatniczej. Są to np. VISA Platinum, Eurocard/MasterCard World Signia czy American Express Platinum Card. Liczba tych kart wydawanych przez banki jest bardzo ograniczona i bywa, że obejmuje jedynie kilkudziesięciu klientów danego banku.

Ważną cechą kart wydawanych przez banki jest obszar, na którym są akceptowane. Jednak większość z nich akceptowana jest na całym świecie. Istnieje jednak wiele rodzajów kart płatniczych, które swoim zasięgiem obejmują wyłącznie określone terytoria i wymienić tu należy karty lokalne, karty krajowe a także karty międzynarodowe.

Karty lokalne (private label cards) są to karty o zasięgu miejskim, stanowym lub regionalnym, wydawane przez banki, przeważnie, jako tymczasowe rozwiązanie przed wprowadzeniem kart o szerszym zasięgu. Zazwyczaj stanowią one formę przejściową, na przykład w przypadkach niedostatecznej infrastruktury bankowej.

Karty krajowe (domestic cards) to karty, które umożliwiają posiadaczowi, dokonywanie transakcji, tylko na obszarze kraju wydania tych kart. Jest więc to kraj, w którym równocześnie zamieszkuje posiadacz. Karty te najczęściej posiadają logo międzynarodowych organizacji płatniczych, mimo tego zasięg ich funkcjonowania został ograniczony do obszaru jednego państwa.

Karty międzynarodowe (international cards) posiadają ważność prawie na całym świecie, niezależnie od kraju, w którym je wydano. Umożliwiają tym samym dokonywanie transakcji płatniczych na terenie całego świata, wszędzie tam , gdzie widnieją ornamenty logo międzynarodowych towarzystw płatniczych, takich jak np.: Visa International czy Master Card. Służą one zarówno do wypłacania gotówki z bankomatów, jak i dokonywania płatności w punktach handlowo-usługowych.

Podział kart, ze względu na instytucje, emitujące karty płatnicze odnosi się, do sytuacji, gdy wydający kartę bank, współpracuje z jedną z następujących organizacji międzynarodowych Visa International, MasterCard, Diners Club, American Express, JCB – Japan Credit Bureau z logo których, karty te są wydawane.

Natomiast zgodnie z podziałem kart według formy występowania, możemy obecnie rozróżnić karty tłoczone, karty wirtualne oraz karty elektroniczne.

Karty tłoczone, wypukłe (embosowane) są dostosowywane do najprostszego sposobu sprawdzania ważności karty przez identyfikację klienta na podstawie wzoru jego podpisu oraz sprawdzania na podstawie dostarczanego przez wydawcę wykazu, czy karta nie została zastrzeżona. Dane identyfikacyjne (imię i nazwisko posiadacza), numer jego rachunku bankowego, data upływu ważności karty są na takiej karcie wytłoczone, co umożliwia ich łatwe skopiowanie na dowodach transakcji. Na rewersie takiej karty znajduje się natomiast miejsce na podpis posiadacza umieszczany na pasku silikonowym. Wdrażanie takich kart jest niedrogie, ponieważ nie wymaga wyposażenia akceptanta w specjalne urządzenia elektroniczne. Stąd też wynika łatwość w sfałszowaniu takiej karty, na skutek której banki obecnie ograniczyły zakres ich zastosowań. Karty takie funkcjonowały do roku 1995, od tego czasu były stopniowo wycofywane z rynku kart płatniczych, obecnie w Polsce już nie występują.

Karty wirtualne (virtual credit cards) to nowy rodzaj kart, oferowanych przez banki wyłącznie w celu dokonywania transakcji bez fizycznego użycia karty. Do wprowadzania tego typu usług przyczynił się rozwój sklepów internetowych oraz zwiększająca się liczba osób, które chcą dokonywać transakcji za pomocą sieci internetowej. Mogą to być dowolnego rodzaju transakcje, począwszy od dostępu do różnego rodzaju zasobów, aż do niezliczonej ilości internetowych sklepów, których asortyment niejednokrotnie przekracza ofertę tradycyjnych sklepów. Zastosowanie karty wirtualnej nie niesie jednak żadnych dodatkowych rozwiązań, które mogłyby zwiększyć bezpieczeństwo sklepu internetowego, jak i posiadaczy kart. Karty wirtualne służą wyłącznie do dokonywania transakcji realizowanych drogą pocztową i telefoniczną oraz transakcji internetowych. Spośród kart wirtualnych można wyróżnić karty w postaci:

  • papierowej – otrzymujemy z banku specjalną kopertę, w której jest zapisany numer karty, data jej ważności a także kod weryfikujący
  • standardowej karty plastikowej – jednak taką kartą nadal nie można realizować transakcji w bankomatach czy POS-ach.

Karty elektroniczne (płaskie) to karty, które działają wyłącznie w terminalach elektronicznych (POS lub bankomat). Wszystkie dane klienta i napisy występujące na karcie są na niej nadrukowane. Ten rodzaj kart wyposażony jest w pasek magnetyczny lub mikroprocesor, czyli tak zwany elektroniczny nośnik informacji, który oprócz danych identyfikujących powinien zawierać dane pozwalające stwierdzić autentyczność (numer karty, informacje o posiadaczu, wysokość limitu, PIN, data ważności).

Z kolei biorąc pod uwagę kryterium zastosowanej technologii, możemy rozróżnić karty magnetyczne, mikroprocesorowe, a także hybrydowe.

Karty magnetyczne mogą być używane tylko w bankomatach i tych placówkach, które są wyposażone w specjalne urządzenia przeznaczone do odczytywania danych zapisanych na pasku magnetycznym. Identyfikacja posiadacza odbywa się na zasadzie porównania wprowadzonego przez niego kodu PIN z tym, który jest przechowywany na pasku magnetycznym. Operacje na kartach magnetycznych dokonywane są przeważnie w trybie rzeczywistym. W ten sposób dla każdej transakcji automatycznie sprawdzane jest pokrycie, a centrum autoryzacyjne zmniejsza o kwotę transakcji dostępne środki. Autoryzacja dokonywana jest przez czytnik elektronicznego terminala. Popularność używania tego typu kart, jest związana przede wszystkim z bardzo niskim kosztem ich produkcji. Jednak obecnie coraz częściej karty magnetyczne zastępowane są mikroprocesorowymi.

Karty mikroprocesorowe, inteligentne (smart cards, chip cards) są to karty, w których pasek magnetyczny jest zastępowany przez wbudowany w kartę mikroprocesor z pamięcią lub pamięć z układem logicznym realizującym ograniczony zestaw funkcji. W pamięci procesora wczytane są informacje o numerze karty, posiadaczu, wysokości limitów, dacie ważności, ale jej objętość pozwala na zapisanie nieporównywalnie większej ilości danych, lepsze standardy zabezpieczeń karty oraz ewentualne stosowanie karty do wypełniania innych celów (np.: jako kartę telefoniczną, dowód identyfikacyjny, prawo jazdy itp.) Zasady identyfikacji właściciela są podobne, jak w karcie z paskiem magnetycznym, jednak posiadanie pamięci umożliwia lepsze sprawdzanie hasła (PIN) w oparciu o specjalny algorytm.

Przewaga kart mikroprocesorowych nad magnetycznymi wyraża się więc:

  • większymi ponad stukrotnie możliwościami przechowywania danych przy tych samych gabarytach,
  • w połączeniu z dodatkowymi urządzeniami, w tym indywidualnymi, mogą pełnić szereg innych funkcji,
  • mogą być autoryzowane off-line (dzięki pamiętaniu transakcji), co obniża koszty ich stosowania,
  • są uważane za bezpieczniejsze, ze względu na możliwość budowy dodatkowych mechanizmów zabezpieczających

Karty hybrydowe, stanowią zaś swoisty pomost pomiędzy kartami magnetycznymi a mikroprocesorowymi. Są one wyposażone zarówno w pasek magnetyczny, jak i mikroprocesor po to, aby mogły w okresie przejściowym być akceptowane przez jak największą ilość urządzeń.

Podział ze względu na sposób rozliczania karty uwzględnia natomiast sposób obciążenia klienta kwotą transakcji. Wyróżnić tutaj można karty debetowe, karty kredytowe, karty obciążeniowe a także karty przedpłacone.

Karty debetowe (debit cards) to karty typu pay now (zapłać teraz), które umożliwiają dokonywanie płatności za nabyte towary lub usługi tylko z posiadanych na rachunku bankowym środków pieniężnych. . Kwota transakcji jest pobierana z rachunku z dniem uzyskania przez bank klienta informacji o przeprowadzonej transakcji. Okres ten jest zróżnicowany i zależny nie tylko od miejsca, w którym transakcja została przeprowadzona, ale również od systemu informatycznego, stosowanego przez bank, dlatego też może on wynosić zarówno kilka sekund, jak i nawet kilka dni. W celu skrócenia tego okresu i zwiększenia bezpieczeństwa właściciela karty oraz swojego, banki mogą blokować środki na rachunku posiadacza karty na podstawie tzw. autoryzacji transakcji. Oznacza ona, że od czasu dokonania transakcji aż do momentu jej rozliczenia z rachunku, kwota transakcji jest zablokowana na rachunku posiadacza danej karty.

Kartą debetową zazwyczaj posługujemy się do wysokości obecnego stanu rachunku powiększonego ewentualnie o dostępny limit zadłużenia (debet lub kredyt). Jednak niektóre banki, mają możliwość wydawania kart debetowych, funkcjonujących w oparciu o określone limity, na przykład miesięczne, wówczas posiadacz może dokonywać transakcji do wysokości przyznanego limitu, niezależnie od bieżącego stanu rachunku. Warto pamiętać, że posiadacz karty debetowej, dokonując transakcji powyżej wysokości zgromadzonych środków doprowadza do zadłużenia w koncie, a nie na karcie.

Karty debetowe, są kartami bardzo wygodnymi i to z punktu widzenia zarówno klienta , jak i samego banku. Bank nie musi się obawiać przekroczenia limitu i zajmowania ewentualnymi odsetkami. W takiej sytuacji nie musi też pobierać żadnych odsetek za przeprowadzone transakcje, ponieważ nie angażuje własnych środków.

Natomiast właściciel dysponuje środkami zgromadzonymi na koncie, transakcje są autoryzowane i nie może zrobić debetu, jeżeli istnieją odpowiednie zabezpieczenia tego procesu.

Obecnie możemy rozróżnić dwa typy kart debetowych:

  1. karty, które są rozliczane elektronicznie i akceptowane tylko w punktach wyposażonych w terminale elektroniczne, akceptujące karty tzw. POS i bankomatach,
  2. karty klasyczne, które są akceptowane we wszystkich punktach i bankomatach, honorujących karty danego stowarzyszenia.

W odniesieniu do kart klasycznych, kwota transakcji obciąża konto właściciela karty, już w chwili otrzymania przez bank dokumentów o jej przeprowadzeniu. Z kolei przy kartach rozliczanych elektronicznie, teoretycznie kwota transakcji jest pobierana z rachunku właściciela karty z chwilą przeprowadzenia transakcji. Jednak w praktyce zależy to od systemu rozliczeń centrum autoryzacyjnego i systemu informatycznego banku-wystawcy karty.

Karty kredytowe (credit cards), to karty, które jako pierwsze pojawiły się w historii kart emitowanych przez banki, są one kartami typu pay later (zapłać później). umożliwiającymi dokonywanie zakupów towarów i usług na kredyt do wysokości limitu przyznanego przez bank. Oznacza to, że emitent karty nie udziela kredytu w określonej wysokości, lecz określa limit, do którego posiadacz może posługiwać się kartą, nie mając własnych środków. Spłata zadłużenia daje możliwość ponownego korzystania z kredytu do wysokości niewykorzystanego limitu kredytowego. Do otrzymania karty kredytowej najczęściej w ogóle nie musimy posiadać ani otwierać żadnego rachunku w banku wydawcy. Bank za to wymaga od właściciela terminowości spłat, nieprzekraczania limitów oraz zapłaty odsetek. Do wydania karty kredytowej wystarczy jedynie złożyć wniosek, zawierający zazwyczaj szereg różnego rodzaju pytań, dotyczących naszej sytuacji finansowej oraz załączyć dokumenty wymagane przez bank - najczęściej takie, które poświadczają wysokość naszych zarobków. Na tej podstawie bank ocenia naszą zdolność kredytową i ustala wysokość limitu kredytowego.

Karty kredytowe funkcjonują w oparciu o kredyt bankowy, do którego autoryzowane są transakcje, dokonywane przy użyciu karty. Kredyt spłaca się na zasadach ustalonych przez bank – najczęściej banki domagają się spłaty określonego procentu zadłużenia, w określonych przedziałach czasowych. Jako termin spłaty przyjmuje się zazwyczaj 21-25 dni od daty otrzymania wyciągu z wyszczególnieniem transakcji dokonanych w ubiegłym okresie rozliczeniowym.

Obecnie istnieją dwa podstawowe typy kart kredytowych różniące się trybem naliczania oprocentowania:

  1. w przypadku spłaty przez użytkownika karty całości miesięcznych zobowiązań w ustalonym terminie, bank lub organizacja nie pobierają od niego żadnego oprocentowania,
  2. niezależnie od daty spłaty bank lub organizacja naliczają odsetki od daty przeprowadzenia transakcji.

Rozpowszechnianie się kart kredytowych jest bardzo korzystne dla banków, ponieważ oprócz pobieranych opłat za wydanie karty czy prowizji od transakcji, czerpią one zyski również od udzielonego kredytu, którego oprocentowanie jest z reguły dużo wyższe od przeciętnego . Należy jednak pamiętać, że wydanie kart kredytowych wiąże się także dla banku ze znacznym ryzykiem, ponieważ jest to kredyt bez zabezpieczenia.

Karty obciążeniowe (Charge Cards) oraz karty z odroczonym terminem płatności (Deffered Debit Cards) są kartami typu pay later. Funkcjonowanie tych kart opiera się na ustaleniu dla każdego użytkownika karty tzw. miesięcznego limitu wydatków, do którego może dokonywać transakcji w ciągu miesiąca oraz określeniu, że raz w miesiącu bank sumuje wszystkie dokonane transakcje, gotówkowe i bezgotówkowe i przedstawia je do rozliczenia posiadaczowi karty.

Jednak, aby bank nie poniósł straty, transakcje są dokonywane przez cały miesiąc niejako na nieoprocentowany kredyt. Od transakcji pobierane są prowizje – wyższe da transakcji gotówkowych, niższe dla bezgotówkowych.

Pomiędzy kartą obciążeniową a kartą z odroczonym terminem płatności różnice są widoczne dopiero w momencie rozliczania transakcji:

  • w przypadku karty obciążeniowej, bank przedstawia posiadaczowi rozliczenie i oczekuje jego całkowitego spłacenia w przeciągu określonego czasu;
  • w przypadku karty z odroczonym terminem płatności, bank automatycznie pobiera całą należność za wykonane transakcje z rachunku posiadacza.

Najbardziej charakterystyczne dla kart typu charge są:

  • ustalony status finansowy klienta, najczęściej są to: miesięczne wpływy na konto w banku lub miesięczne dochody klienta,
  • limit karty przyznawany indywidualnie,
  • termin i zasady spłaty transakcji przeprowadzanych w ramach limitu karty, z reguły wydawane karty mają określony miesięczny cykl rozliczeniowy,
  • prowizja pobierania przez bank jako procent od wartości każdej transakcji wykonanej za pomocą karty.

Odmiennym od omówionych rodzajem kart są karty przedpłacone (Pre-paid Cards) i są kartami typu pay before. Kartami przedpłaconymi są najczęściej karty wydawane przez różne organizacje handlowo-usługowe np. sieci stacji benzynowych, organizacje zarządzające sieciami telefonicznymi, przedsiębiorstwa komunikacyjne. Istota tych kart sprowadza się do tego, że klient, który dokonuje zakupu karty, zakupuje również pewną ilość usług, oferowanych przez system. Użytkownik płaci więc jednorazowo za usługi, które uzyska w przyszłości. Karty tego typu są kartami dwustronnymi. Karta przedpłacona ma zakodowaną wartość w postaci umownych jednostek taryfowych (np. liczba połączeń telefonicznych) lub w postaci łącznej kwoty płatności możliwych do dokonania za jej pomocą. Użycie karty powoduje zmniejszenie jej wartości o odpowiednią liczbę jednostek taryfowych lub o wartość zakupionych usług. Mogą to być karty jednorazowe lub karty odnawialne, które po dokonaniu odpowiedniej wpłaty lub przelewu z rachunku bankowego mogą odzyskać swą pierwotna wartość.

Przeprowadzenie transakcji polega zatem na „przeniesieniu” odpowiedniej liczby środków z karty do terminala sprzedawcy, który w późniejszym czasie może zamienić zgromadzone środki z kart na gotówkę. Zatem dokonanie transakcji nie wymaga żadnego połączenia z bankiem – posiadacz nie jest w stanie bowiem wydać więcej niż jest to zakodowane na karcie.

Banki wydają dwa typy kart wstępnie opłaconych:

  • bez możliwości ładowania, które służą do regulowania drobnych płatności, najczęściej są denominowane w walucie lokalnej i mają z góry przypisaną wartość transakcji, a po wyczerpaniu limitu stają się bezużyteczne;
  • z możliwością doładowywania, to karty mające określony limit, po wyczerpaniu którego, można je ponownie doładować. Ładowanie kart odbywa się w specjalnych terminalach lub specjalnie wyposażonych bankomatach.