Zauważalny obecnie bujny rozwój elektronicznych produktów bankowych – zwłaszcza kart płatniczych - mimo, iż niesie ze sobą szereg niezaprzeczalnych korzyści, to również mimowolnie przyczynia się do zwiększenia zjawisk przestępczych w tej dziedzinie. Masowość stosowania kart płatniczych, niemal codziennie w dokonywaniu transakcji płatniczych, sprzyja rozwojowi skali przestępstw z ich użyciem.

Oszuści coraz częściej do popełnienia czynów zabronionych wykorzystują istniejące technologie informacyjne. Przykładem tego mogą być przestępstwa przy sprzedaży towarów na aukcjach internetowych, włamania na strony i pocztę elektroniczną, a także wszelkiego rodzaju oszustwa z wykorzystaniem skradzionych kart. Jednym słowem, stały się dzisiaj atrakcyjnym obiektem zainteresowania „karcianych przestępców” i mimo, iż wydawcy nie szczędzą wysiłków w celu tworzenia skutecznych rozwiązań do walki z tego typu przestępczością, liczba nadużyć wykazuje tendencję wzrostową. Ponadto konsekwencje działalności przestępczej są bardzo dotkliwe dla szerokiego grona osób. Dotykają one bowiem nie tylko posiadaczy kart ale i sprzedawców-akceptantów, jak również ich emitentów, w tym głównie banki.

Najczęstszym rodzajem przestępstw związanych z obrotem kartami płatniczymi (tzw. fraudulent transaction) jest:

  • posługiwanie się skradzionymi lub zagubionymi kartami (lost/stolen),
  • wyłudzenie kart płatniczych na podstawie wniosku z fałszywymi danymi,
  • wykorzystywanie kart podrobionych (counerfeit),
  • kopiowanie kart płatniczych na rachunkach obciążeniowych,
  • carding (wykorzystanie danych cudzej karty),
  • wykorzystywanie karty zgłoszonej jako utraconej,
  • skimming w punkcie handlowym,
  • skimming w bankomatach,

W większości przypadków, wejście w posiadanie cudzej karty płatniczej następuje poprzez kradzież albo może mieć miejsce na skutek znalezienia zagubionej przez kogoś karty. W takiej sytuacji przestępcy jak najszybciej starają się dokonać transakcji aktywną kartą, podszywając się pod właściciela i licząc na to, że zdążą zrobić to przed zastrzeżeniem jej przez prawowitego użytkownika. W takich wypadkach posiadacz karty płatniczej zobligowany jest do uregulowania tak dokonanych wypłat, jeżeli natomiast odbywa się to po przejęciu odpowiedzialności przez bank, wówczas to on staje się poszkodowany. Jedynym problemem z jakim muszą się zmierzyć w tym przypadku przestępcy jest więc sfałszowanie podpisu na rachunku obciążeniowym według wzoru naniesionego na karcie oraz poznanie limitów w poszczególnych punktach obsługi.

W krajach Unii Europejskiej ten rodzaj przestępstwa stanowi ponad 60% przestępstw związanych z kartami płatniczymi, natomiast w Polsce stanowią one poniżej 5% w odniesieniu do kart krajowych oraz ponad połowę w stosunku do kart o zasięgu międzynarodowym. Przestępstwa tego typu są stosunkowo łatwe do ujawnienia zarówno przez centra autoryzacyjno- rozliczeniowe, jak i przez akceptanta zapłaty kartą płatniczą.

Ponadto przestępcy często próbują przechwycić karty płatnicze już w momencie wysyłania ich przez banki do osób ubiegających się o nie, czyli podczas drogi do swoich właścicieli. Mimo tego, iż banki najczęściej wysyłają karty w formie nieaktywnej, przestępcy starają się dokonać ich aktywacji na podstawie informacji zdobytych o ich właścicielu, jak również wykorzystują zdobytą kartę po odpowiednim jej przerobieniu jako nośnik danych innej karty.

Przestępstwo to jest szczególnie niebezpieczne, bowiem karty takie przez długi okres nie są zgłoszone i zastrzeżone jako utracone, w związku z czym sprawca może nimi posługiwać się bez większego ryzyka, a także jako niepodpisane – umożliwiają przestępcy złożenie na pasku własnego wzoru podpisu.

Kolejnym powszechnie znanym przestępstwem są wyłudzenia kart płatniczych na podstawie wniosku z fałszywymi danymi. Przestępczość ta, mająca charakter fałszu intelektualnego, polega na sfałszowaniu wniosku o przyznanie karty płatniczej w celu otrzymania oryginalnej karty. Sprawca najczęściej wykorzystuje w tym celu spreparowane dokumenty tożsamości lub zaświadczenia, potwierdzające wysokość jego zarobków. W ten sposób wydaną kartę płatniczą oszust najpierw wykorzystuje dokonując transakcji na duże kwoty, a następnie do dokonywania wypłat powyżej wszelkich limitów autoryzacyjnych. Samo zatrzymanie i ujawnienie sprawcy jest stosunkowo trudne, gdyż posiadacz posługuje się oryginalną kartą, z kolei udowodnienie czynu raczej nie jest skomplikowane.

Specyficznym rodzajem przestępczości są działania, mające na celu wykorzystywanie kart podrobionych (sfałszowanych). Pokrzywdzony jest w tej sytuacji zarówno klient jak i emitent kart płatniczych. Pomimo stosowanych zabezpieczeń przez banki, fałszowanie kart dla wytrawnego złodzieja nie jest czynnością skomplikowaną, stąd też procentowy udział tej formy przestępstwa w ogólnej liczbie nadużyć popełnionych przy użyciu kart ciągle wykazuje tendencję wzrostową. Do przestępstw dokonywanych poprzez fałszowanie kart można zaliczyć:

  • podrobienia karty płatniczej, następujące wtedy, kiedy fałszerz wykonuje kartę w oparciu o oryginalny produkt tego typu i autentyczne dane lub dane częściowo fikcyjne, których źródłem są oryginalne karty płatnicze lub dowody transakcji czy też informacje z innych źródeł;
  • przerobienia, które dokonywane są najczęściej na oryginalnych kartach poprzez zestruganie, doklejenie lub sprasowanie i ponowne wytłoczenie. Zmienia się wówczas numer karty, data ważności i tym podobne dane, ograniczające ważność karty. Wykorzystuje się tu zarówno metody mechaniczne, jak i chemiczne.
  • całkowite sfałszowanie karty – wtedy sfałszowana karta jest najczęściej kawałkiem plastiku z wytłoczonymi danymi niezbędnymi do odbicia rachunku obciążeniowego lub kawałkiem plastiku z naklejonym paskiem magnetycznym, który zawiera odpowiednie dane. Realizacja transakcji za pomocą takiej karty zawsze wymaga kooperacji pracownika przedsiębiorcy akceptującego zapłatę kartą płatniczą,
  • fałszerstwa elektroniczne, polegające na zmianie zawartości zapisu na pasku magnetycznym lub w pamięci mikroprocesora karty. Ingerencja w zawartość paska magnetycznego dla osoby posiadającej zasób odpowiedniej wiedzy nie jest trudna, a źródłem informacji są oryginalne karty, dowody transakcji i informacje z innych źródeł. Tego typu działania przestępcze mają na celu zwiększenie limitów autoryzacyjnych, zmianę terminów ważności karty oraz zmianę numerów karty.
  • Innym przejawem przestępczości jest kopiowanie kart płatniczych na rachunkach obciążeniowych, polegające na fałszowaniu dowodów transakcji przez nieuczciwych akceptantów. Czynu przestępczego można dokonać zarówno poprzez wykorzystanie fałszywych kart czy też przygotowanie kilku rachunków w momencie faktycznej realizacji transakcji przez właściciela karty, jak również poprzez fałszowanie rachunków np.: poprzez zmianę wartości transakcji. Ujawnienie tego przestępstwa wymaga współpracy z posiadaczem karty i posiadania przez niego oryginału rachunku obciążeniowego.

Statystycznie najczęściej notowanym przestępstwem jest dokonywanie zakupu poprzez podawanie danych z karty kredytowej należącej do innej osoby, czyli tzw. carding. Jest to nieupoważnione posługiwanie się danymi z karty przy zamówieniach pocztowych, telefonicznych lub za pomocą sieci komputerowych. Przestępstwo tego rodzaju możemy zaliczyć do przestępstw typu identity theft, polegających na kradzieży tożsamości posiadacza karty. Dane z karty przestępca może wykraść w różny sposób np.: poprzez fizyczny kontakt z kartą (spisanie danych przez sprzedawcę, podejrzenie danych z karty) lub poprzez Internet (hacking - kradzież numeru karty z komputera posiadacza lub bazy danych, scam -podstępne skłonienie posiadacza karty do samodzielnego podania numeru swojej karty, itd.).

Przestępca, będąc w posiadaniu karty, zazwyczaj niezwłocznie stara się dokonać zakupu np.: w sklepach internetowych, gdzie istnieje możliwość przesyłania towaru pod inny adres niż adres właściciela karty. Dlatego też wiele sklepów przezornie zabezpiecza się przed oszustwami zastrzegając wcześniej, iż wysyła towary tylko na adres jej posiadacza jaki zamieszczony jest w bazie danych emitenta karty. Jednak często zdarza się, że oszuści przesyłają towary na adres innych osób, które same odbierają przesyłkę, a następnie przekazują ją przestępcy. Ponadto sprzedawcy niekiedy mogą sprawdzać również specjalny kod CVV2/CVC2, który jest wydrukowany na pasku z tyłu karty, mający potwierdzać, że klient jest rzeczywiście w fizycznym posiadaniu karty, której dane podaje.

Specyficznym rodzajem przestępstwa trudnym do udowodnienia jest wykorzystanie karty zgłoszonej jako utraconej. Nadużycia tego typu dokonywane są przez legalnego posiadacza karty, a polegają na realizowaniu operacji kartą zgłoszoną uprzednio jako zagubiona lub skradziona. Przestępstwa tego typu mają jednak ograniczony zasięg, dotyczą one bowiem jedynie płatności realizowanych przy użyciu kart embosowanych, gdyż zastrzeżone karty elektroniczne wykluczają popełnianie tego typu przestępstwa.

Jednak najbardziej rozpowszechnionym, a zarazem najniebezpieczniejszym typem przestępstw dokonywanych z wykorzystaniem kart jest tzw. skimming. Polega on na skopiowaniu paska magnetycznego karty płatniczej posiadacza i nałożenia go na inną kartę służącą do dokonywania transakcji na konto ofiary, która przez dłuższy czas nie jest świadoma działalności przestępczej skimmerów (do czasu otrzymania wyciągu z konta). Transakcje te są często fizycznie niemożliwe do wykrycia, gdyż wykonane są w różnych końcach świata, co jest efektem poczynań międzynarodowych gangów skimmerów, które wymieniają się poprzez sieć internetową zawartością pasków magnetycznych kart swoich ofiar. Istnieje również skimming w punkcie handlowym. Dokonuje go zazwyczaj nieuczciwy sprzedawca, kopiując pasek magnetyczny karty, używając w tym celu miniaturowego czytnika.

Pochodną skimmingu jest tzw. skimming bankomatowy. Dokonywany jest on przez wyspecjalizowane grupy przestępcze przy pomocy nowoczesnego, kosztownego sprzętu, jak również niemałej wiedzy technicznej o funkcjonowaniu bankomatów. Różnica pomiędzy skimmingiem dokonywanym w sklepie a skimmingiem bankomatowym polega na tym, że celem przestępców jest tu poza skopiowaniem paska magnetycznego karty, również zdobycie numeru PIN jej posiadacza, co umożliwia przestępcy dokonywanie transakcji bankomatowych na konto ofiary. Dzięki temu przestępcy unikają problemów związanych z koniecznością wprowadzania do obiegu towarów zakupionych fałszywymi kartami w sklepach.

Niestety dynamiczny rozwój rynku kart płatniczych sprzyja coraz to bardziej wyrafinowanym i zorganizowanym działaniom przestępczym. Karta płatnicza stała się obecnie pożądanym obiektem zainteresowania przestępczego. Jak podają statystyki, gwałtownie rośnie ilość transakcji stanowiących nadużycia i przynoszących realne straty uczestników obrotu kartowego. Głównym celem działania sprawców jest osiągnięcie korzyści materialnych. Do najczęstszych rodzajów takich przestępstw można zaliczyć transakcje kartami skradzionymi. Znaczny udział mają również transakcje zrealizowane za pomocą kart sfałszowanych (18,2 % ) oraz zagubionych (17,6 %). Mimo, że większość przestępstw polega na kradzieży karty i dokonywaniu zakupów za jej pomocą to obecnie coraz częściej mają miejsce przestępstwa związane z fałszowaniem kart czy nawet ich produkcją. W dalszym ciągu jednak powszechne jest przekonanie, że używanie karty jest dużo bezpieczniejsze niż noszenie gotówki.